Trang chủ > Tin&Dùng 360º > Góc nhìn

Lâu nay, thi thoảng lại nghe râm ran về chuyện nước tinh khiết đóng chai, đóng bình thực ra không… sạch lắm. Cứ thi thoảng lại có người phát hiện ra trong những chai nước trong veo mà có bụi, có… bèo, có… cung quăng...

Có người “cạch” nhưng cũng có người chưa thấy vi trùng chưa… sợ. Nhưng lần này, khi cơ quan chức năng “khui” ra chuyện trong nước tinh khiết còn nhiễm cả khuẩn loại cực độc thì người tiêu dùng đúng là “phát sốt”.

Nhân chuyện “khui” ra được tới 4, 5 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai có các vi khuẩn độc hại ảnh hưởng tới sức khỏe người tiêu dùng tại Tp.HCM, cơ quan chức năng mới “khẩn trương” chỉ đạo “tổng kiểm tra” các cơ sở sản xuất nước uống đóng chai trong tháng 3 này.

Chưa biết kết quả thế nào nhưng theo thống kê vừa được công bố trước đó của Cục An toàn vệ sinh thực phẩm thì ở Tp.HCM, trong năm 2008, có tới 51/77 cơ sở sản xuất nước uống đóng chai không đạt tiêu chuẩn về vệ sinh an toàn thực phẩm.

Nước giếng… đóng chai

Ngồi rỗi đọc mấy thông tin về công nghệ nước uống đóng chai mới thấy… khiếp. Ai đời ở một cơ sở sản xuất nước tinh khiết thuộc “top ten” của thủ đô, có giấy chứng nhận chất lượng hẳn hoi mà chỉ rộng có… 40 m2, nhà cấp 4, mái lợp tôn, trông xập xệ còn hơn nhà ăn tập thể thời bao cấp.

Góc này là đống chồng bình hết nước mới được thu gom về. Góc kia là 3 - 4 bồn chứa nước bằng Inox. Không thấy dây chuyền “thẩm thấu ngược”, cũng chả thấy dây chuyền thanh trùng ozone. Chỉ thấy một vài nhân viên trong những bộ quần áo cáu bẩn đang cọ bình bằng… nước rửa bát. Rồi vài nhân viên khác “chiết” nước từ bình Inox (loại 1.000 lít) sang bình nhựa (20 lít).

Xong đâu đấy, lại một vài nhân viên cầm cái giẻ… bẩn bẩn lau qua cái bình, dệp nilon, dán lại nhãn mác. Thế là có thành phẩm! Đố ai biết trong cái bình Inox kia là nước gì (?!)

Vài năm trước, cơ quan chức năng đã kiểm tra và kết luận có thể là nước giếng khoan, nước máy, thậm chí nước sông được lọc bằng than hay sỏi... Mặc, nước gì thì cũng bán với giá… nước tinh khiết. Giá một bình nước… giếng tinh khiết hiện nay khoảng 15.000 – 20.000 đồng/bình 20 lít. Vị chi là quãng 2.000 đồng/lít.

Trong khi “nước sạch Phần Lan” của công ty nước sạch hiện nay có giá cũng chỉ chừng ấy, nhưng cho 1 m3. Thế mới biết “đầu tư” cho “sản xuất” nước tinh khiết đóng chai đóng bình quả là siêu lợi nhuận. Chả thế mà thị trường nước uống đóng chai bây giờ đúng là… loạn với không biết bao nhiêu tên tuổi anh hào mà tên nào cũng… na ná nhau (vì cùng nhái theo tên một vài nhãn hiệu nổi tiếng).

Lợi nhuận là trên hết

Mỗi dịp đầu hè, nước tinh khiết đóng bình, đóng chai làm "náo loạn" cả thị trường. Đi trên đường phố Hà Nội những ngày này thường xuyên gặp các loại xe vận chuyển các bình nước tinh khiết đi đưa cho các đại lý, cửa hàng kinh doanh... Chả có mua gì dễ như mua nước uống đóng chai.

Ngay cả loại bình lớn, nhiều “hãng” cứ giao cho đại lý mà chả cần cược bình cược vỏ gì cả. Tỷ lệ chiết khấu thì cực cao. Nhà dân thường thì còn có người đun nước mà uống cho… tiết kiệm chứ các cơ quan công sở hiện nay thì 100% là nước đóng chai, đóng bình cho nó… tiện lợi, sạch sẽ.

Theo các chuyên gia y tế, dù nước tinh khiết được lấy từ bất cứ nguồn nước ngầm nào thì phải được làm theo quy trình lọc thẩm thấu hai chiều (RO). Kế đó là giai đoạn tiệt trùng bằng tia cực tím cùng ozone.

Khi thực hiện xong những quy trình trên, nguồn nước mới đạt chuẩn để đưa đi đóng bình - loại bình đã được ngâm trong dung dịch KOH với thời gian 3 ngày, rồi cọ rửa bằng môtơ, súc rửa ít nhất là 3 lần (chưa kể đến việc phải thanh trùng cả vỏ bình lẫn nắp chai).

Nhưng mà để trang bị đủ từng ấy công nghệ, thiết bị thì vốn đầu tư phải lên đến vài tỷ. Không phải doanh nghiệp có tiếng tăm thì chả mấy cơ sở nào… dại gì mà bỏ ra một đống tiền vốn như thế (?!).

Giám đốc một cơ sở chuyên về nước uống đóng chai, đóng bình còn tiết lộ rằng chỉ cần bỏ ra 50 - 70 triệu đồng là có một “dây chuyền” làm nước đóng chai, đóng bình theo lối… thủ công.

Vì thế, mọi khoản chi phí cho một lít nước thành phẩm chỉ tốn vài trăm đồng. Một ông giám đốc khác, có dây chuyền làm ăn chân chính, đầu tư tiền tỷ thì kêu trời: "Giá giao cho các đại lý của các cơ sở mất vệ sinh chỉ từ 7.000 - 10.000 đồng/bình. Đã thế lại còn cứ mua 5 bình tặng 1... Với giá đó, những người đầu tư làm ăn chân chính sẽ cạnh tranh không lại".

Hầu hết các cơ sở nước uống tinh khiết đều quảng cáo nước được lấy từ nguồn nước có chất lượng; xử lý qua hệ thống thẩm thấu ngược R.O, khử trùng bằng ozone,… cùng hàng loạt các tên gọi hấp dẫn "ta, tây" đủ loại. Nhưng sự thật lại trái ngược, nhiều cơ sở sản xuất nước đóng chai đã làm nước thiếu vệ sinh, nguồn nước không đảm bảo… thậm chí có cơ sở lấy nước từ… sông lên để lọc.

Rồi cùng lắm là họ thanh trùng qua hệ thống máy UV (loại máy dùng tia cực tím tạo ozone khử trùng) rồi đóng chai đem bán... cho người tiêu dùng. Chẳng may mà nguồn nước họ lấy còn sắt, mangan, thạch tín… thì người tiêu dùng chỉ có cách “lãnh đủ”.

Thế mà “quy trình” cấp phép cho các cơ sở sản xuất nước đóng chai, đóng bình hiện nay thì cực kỳ đơn giản. Chủ cơ sở chỉ cần tự mang mẫu đi kiểm nghiệm, đạt tiêu chuẩn là được cấp phép. Có điều là chỉ có trời mới biết cái mẫu “đạt tiêu chuẩn” của họ lấy ở đâu ra.

Cảm ơn con…vi khuẩn

Năm nào Trung tâm y tế dự phòng chả kiểm tra đột xuất một vài cơ sở mà chả thiếu gì xét nghiệm cho thấy có cả vi khuẩn Ecoli (vi khuẩn tồn tại trong phân, gây tiêu chảy) vượt xa ngưỡng cho phép trong mẫu nước tinh khiết của nhiều cơ sở tư nhân.

Thế nhưng, năm 2008, ngành Y tế Hà Nội đã kiểm tra 132 cơ sở sản xuất nước đóng chai. Kết quả đều cho thấy là về chất lượng nước thì… chưa phát hiện vi phạm gì lớn. Chủ yếu vẫn là vi phạm về nhà xưởng sản xuất chật hẹp, không đảm bảo vệ sinh và công nhân ăn mặc cũng không đảm bảo vệ sinh lắm. Thế mà nước đóng chai vẫn đảm bảo vệ sinh được thì mới gọi là tài?!.

Mức xử phạt về vệ sinh cơ sở không đảm bảo chỉ là… 600.000 đồng. Năm 2008, ngành Y tế Tp.HCM cũng đã tổ chức kiểm các cơ sở sản xuất nước đá, nước uống đóng bình, chai. Kết quả cũng cho thấy tỉ lệ cơ sở tư nhân đạt điều kiện vệ sinh an toàn thực phẩm rất thấp. Hầu hết các cơ sở không tuân thủ các điều kiện về nguyên tắc vệ sinh trong quá trình sản xuất nên nguy cơ lây nhiễm bệnh đường tiêu hoá rất cao.

Chưa kể đến chuyện kết quả lấy mẫu kiểm tra nguồn nước ngầm tại Tp.HCM cũng cho thấy, nguồn nước ngầm trên nhiều khu vực cũng đang bị nhiễm khuẩn nặng.

Thế mà rồi cũng không thấy có thông tin gì liên quan đến chuyện xử lý các cơ sở mất vệ sinh. “Thanh minh” cho chuyện này, đại diện Cục Quản lý thị trường Tp.HCM khẳng định: “Mặc dù thị trường nước uống tinh khiết khá rối ren nhưng chưa có đơn từ tố cáo, tranh chấp về nhãn hiệu, chất lượng nên phòng chưa xử lý một vụ việc nào liên quan đến vấn đề này!”.

May quá, năm nay mới đầu năm thế nào mà cơ quan chức năng Tp.HCM lại “kiểm tra” ra con trực trùng mủ xanh Pseudomonas aeruginosa - một loại vi trùng có thể gây nhiễm trùng huyết, viêm phổi, nhiễm trùng hệ thống hô hấp, suy yếu hệ thống miễn dịch, đã "lờn" nhiều loại kháng sinh... Loại này rõ là nguy hiểm hơn cả Ecoli nên lần này các cơ quan chức năng đã có vẻ quyết liệt hơn.

Lần lượt đã có vài cơ sở sản xuất nước đóng chai ở Tp.HCM bị đóng cửa (ví dụ các nhãn hiệu Golf, Aguavida hay Aquaran…). Nhưng vài ba cơ sở thì có là gì trong số mấy trăm cơ sở sản xuất nước tinh khiết đóng chai từ Bắc chí Nam.

Thế rồi, trước lo lắng của người tiêu dùng về chất lượng nước tinh khiết trên thị trường thì đại diện cơ quan y tế lại “khuyến cáo” rằng: nước đóng chai phải có hạn sử dụng, cơ sở nào sản xuất không đảm bảo, nước có… cặn thì nên tẩy chay ngay.

Còn nữa, người tiêu dùng hãy cảnh giác với các loại nước đóng chai, đừng nên mua nước đóng chai giá rẻ, tốt nhất (đặc biệt đối với trẻ nhỏ và người già) là nên uống nước đã… đun sôi!